Jak przechowywać i utylizować leki

Lek działa zgodnie z ulotką tylko wtedy, gdy jest właściwie przechowywany. A gdy przestaje być potrzebny, powinien trafić w jedno konkretne miejsce — do apteki. Oto podstawowe zasady.

Gdzie trzymać leki w domu

Najczęstsze domowe miejsca na leki — łazienkowa szafka i kuchenna półka przy oknie — są niestety najgorszymi z możliwych. Wilgoć, para wodna i wahania temperatury przyspieszają rozkład substancji czynnych.

Dobre miejsce na domową apteczkę jest:

• suche i chłodne — np. szafka w sypialni lub przedpokoju,
• zaciemnione — światło słoneczne szkodzi wielu substancjom,
• niedostępne dla dzieci — najlepiej powyżej ich zasięgu lub zamykane,
• z dala od źródeł ciepła — kaloryferów, kuchenki, nasłonecznionego parapetu.

Leki trzymajmy w oryginalnych opakowaniach razem z ulotką. Przesypywanie tabletek do jednego pudełka utrudnia identyfikację i kontrolę terminów ważności.

Temperatura ma znaczenie

Większość leków przechowuje się w temperaturze pokojowej, zwykle poniżej 25°C. Część preparatów — np. niektóre insuliny, szczepionki, probiotyki czy czopki — wymaga lodówki (2–8°C). Informacja o temperaturze zawsze znajduje się w ulotce i często na opakowaniu.

Uwaga na dwie sytuacje szczególne: latem samochód zaparkowany na słońcu potrafi nagrzać się do ponad 50°C, a zimą lek zostawiony w aucie może zamarznąć. W obu przypadkach lek może stracić właściwości, nawet jeśli wygląda normalnie.

Termin ważności — dwa terminy, nie jeden

Data na opakowaniu dotyczy leku w zamkniętym opakowaniu. Po otwarciu wiele preparatów ma znacznie krótszy okres przydatności — np. syropy zwykle kilka tygodni, krople do oczu często tylko 28 dni, a antybiotyki przygotowywane z proszku kilka–kilkanaście dni. Szczegóły zawsze podaje ulotka. Praktyczny nawyk: na otwartym opakowaniu zapisujmy datę otwarcia.

Leku po terminie ważności nie należy przyjmować — nie mamy gwarancji ani jego skuteczności, ani bezpieczeństwa.

Dlaczego leków nie wyrzuca się do śmieci ani toalety

Przeterminowane i niepotrzebne leki to odpady niebezpieczne. Wyrzucone do kosza trafiają na składowisko, skąd substancje czynne mogą przenikać do gleby i wód gruntowych. Spłukane w toalecie trafiają do ścieków — a oczyszczalnie nie są projektowane do usuwania pozostałości farmaceutyków. Śladowe ilości leków wykrywa się już dziś w rzekach i wodzie pitnej; szczególnym problemem są antybiotyki, które sprzyjają powstawaniu opornych bakterii, oraz hormony wpływające na organizmy wodne.

Co zrobić z niepotrzebnymi lekami

Przeterminowane i zbędne leki oddajemy do pojemników na przeterminowane leki w aptekach — to bezpłatne, a apteki i gminy przekazują zawartość do specjalistycznej utylizacji (spalenia w kontrolowanych warunkach). Punkty zbiórki prowadzą też niektóre urzędy gmin i PSZOK-i (punkty selektywnej zbiórki odpadów komunalnych).

Kilka praktycznych zasad:

• do pojemnika wrzucamy tabletki w blistrach, syropy i krople w butelkach, maści w tubkach,
• papierowe pudełka i ulotki mogą trafić do makulatury,
• zużytych igieł i strzykawek nie wrzucamy do aptecznych pojemników — wymagają osobnego postępowania; o szczegóły zapytajmy w aptece lub gminie.

Warto raz na pół roku przejrzeć domową apteczkę, usunąć przeterminowane preparaty i uzupełnić braki.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.