Czym są zamienniki leków

„Czy jest tańszy zamiennik?” — to jedno z najczęstszych pytań padających przy aptecznej ladzie. I słusznie, bo różnice cen między preparatami o identycznym działaniu potrafią być kilkukrotne.

Co to właściwie jest zamiennik

Zamiennik (odpowiednik) to lek, który zawiera:

• tę samą substancję czynną,
• w tej samej dawce,
• w tej samej lub zbliżonej postaci (np. tabletki, kapsułki).

Substancja czynna to związek chemiczny odpowiadający za działanie leku. Jeśli dwa preparaty zawierają np. 5 mg amlodypiny w tabletce, z punktu widzenia działania farmakologicznego są odpowiednikami — niezależnie od nazwy handlowej na opakowaniu.

Lek oryginalny a lek generyczny

Lek oryginalny to preparat firmy, która jako pierwsza opracowała i przebadała daną substancję. Przez okres ochrony patentowej tylko ona może go sprzedawać. Po wygaśnięciu patentu inne firmy mogą wprowadzać leki generyczne — z tą samą substancją czynną.

Lek generyczny przed dopuszczeniem do obrotu musi wykazać tzw. biorównoważność z lekiem oryginalnym, czyli udowodnić, że substancja czynna wchłania się w organizmie w takim samym stopniu i tempie. Rejestracją i nadzorem zajmują się te same urzędy, które oceniają leki oryginalne.

Skąd biorą się różnice cen

Producent leku oryginalnego ponosi koszty wieloletnich badań nad nową substancją i odzyskuje je w cenie leku. Producent generyku korzysta z już istniejącej, przebadanej substancji — jego koszty są znacznie niższe, więc i cena może być niższa. Do tego dochodzi zwykła konkurencja: im więcej preparatów z tą samą substancją, tym większa presja na ceny.

Niższa cena zamiennika nie oznacza więc niższej jakości — odzwierciedla przede wszystkim niższe koszty opracowania leku. Warto dodać, że wiele znanych firm farmaceutycznych produkuje zarówno leki oryginalne, jak i generyczne, często w tych samych zakładach i według tych samych standardów produkcji.

Prawo do tańszego odpowiednika

Warto wiedzieć, że zgodnie z ustawą o refundacji leków farmaceuta w Polsce ma obowiązek poinformować pacjenta o możliwości nabycia tańszego odpowiednika leku refundowanego przepisanego na recepcie — i wydać go na życzenie pacjenta, o ile lekarz nie zaznaczył na recepcie, że zamiana jest niedozwolona. Nie trzeba się więc krępować: pytanie o zamiennik to korzystanie z prawa, które przewidział ustawodawca.

Kiedy zamiana nie jest wskazana

Są sytuacje, w których zamiana leku na odpowiednik wymaga ostrożności lub nie jest zalecana:

• gdy lekarz wyraźnie zaznaczył na recepcie „nie zamieniać”,
• przy lekach o tzw. wąskim indeksie terapeutycznym (np. niektóre leki przeciwpadaczkowe, przeciwzakrzepowe, hormony tarczycy), gdzie nawet niewielkie różnice mogą mieć znaczenie,
• gdy istotna jest postać leku, np. tabletki o przedłużonym uwalnianiu,
• przy uczuleniu na substancję pomocniczą występującą w konkretnym preparacie.

W razie wątpliwości decyzję o zamianie warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Jak znaleźć zamienniki w SynaptiCare

W SynaptiCare każda substancja czynna ma swoją stronę, na której zebraliśmy wszystkie zarejestrowane w Polsce preparaty ją zawierające — wraz z dawkami, postaciami i opakowaniami. Wystarczy wejść na stronę leku, kliknąć nazwę substancji czynnej i porównać dostępne preparaty. To dobry punkt wyjścia do rozmowy z farmaceutą o możliwej zamianie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.