Czym jest kod ATC
Kod ATC to międzynarodowy system klasyfikacji leków opracowany przez WHO. Pokazujemy, jak odczytać go litera po literze na przykładzie amlodypiny.
Na stronach leków w SynaptiCare — podobnie jak w ulotkach i rejestrach urzędowych — pojawia się tajemniczo wyglądający ciąg znaków, np. C08CA01. To kod ATC, czyli swego rodzaju „adres” leku w międzynarodowej klasyfikacji. Warto umieć go odczytać, bo mówi o leku zaskakująco dużo.
Skąd wziął się system ATC
ATC (ang. Anatomical Therapeutic Chemical) to system klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej opracowany i utrzymywany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Jest używany na całym świecie — ten sam kod oznacza tę samą substancję w Polsce, Niemczech czy Japonii. Klasyfikacja jest co roku aktualizowana przez ośrodek WHO w Oslo.
Leki są w niej porządkowane według trzech kryteriów naraz: na jaki układ lub narząd działają (poziom anatomiczny), w jakim celu są stosowane (poziom terapeutyczny) i czym są chemicznie (poziom chemiczny).
Budowa kodu — litera po literze
Pełny kod ATC składa się z siedmiu znaków opisujących pięć poziomów klasyfikacji. Rozłóżmy na części przykład C08CA01 — kod amlodypiny, popularnej substancji stosowanej w leczeniu nadciśnienia:
- C — pierwszy poziom, główna grupa anatomiczna. Litera C oznacza układ sercowo-naczyniowy. Takich głównych grup jest czternaście, od A (przewód pokarmowy i metabolizm) po V (varia).
- C08 — drugi poziom, grupa terapeutyczna. 08 w obrębie grupy C to blokery kanału wapniowego.
- C08C — trzeci poziom, podgrupa farmakologiczna: selektywne blokery kanału wapniowego działające głównie na naczynia krwionośne.
- C08CA — czwarty poziom, podgrupa chemiczna: pochodne dihydropirydyny.
- C08CA01 — piąty poziom, konkretna substancja czynna: amlodypina.
Czytając kod od lewej do prawej, przechodzimy więc od ogółu do szczegółu: układ krążenia → blokery kanału wapniowego → działające na naczynia → dihydropirydyny → amlodypina.
Do czego przydaje się kod ATC
Dla pacjenta kod ATC jest przydatny z kilku powodów:
- Znajdowanie leków pokrewnych. Substancje o kodach różniących się tylko ostatnimi cyframi (np. C08CA01 i C08CA02) należą do tej samej podgrupy chemicznej i działają w podobny sposób.
- Rozpoznawanie duplikatów. Dwa preparaty o różnych nazwach handlowych, ale identycznym kodzie ATC, zawierają tę samą substancję czynną — to sygnał, by nie przyjmować ich jednocześnie.
- Porządek w informacji. Rejestry, badania i statystyki zużycia leków na całym świecie posługują się kodami ATC, więc znając kod, łatwo odnaleźć rzetelne informacje o substancji.
Jedna substancja może mieć więcej niż jeden kod ATC, jeśli jest stosowana w różnych celach lub postaciach — np. inaczej klasyfikuje się tę samą substancję w tabletkach i w maści.
Kody ATC w SynaptiCare
W SynaptiCare kod ATC znajdziemy na stronie każdego leku i substancji. Kody służą też jako podstawa nawigacji po katalogu: przeglądając kategorie, poruszamy się właśnie po drzewie klasyfikacji ATC — od czternastu głównych grup aż do pojedynczych substancji. To wygodny sposób, by zobaczyć wszystkie zarejestrowane w Polsce preparaty z danej grupy w jednym miejscu.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.